بسم الله الرحمن الرحیم
لا حول ولا قوه الا بالله العلی العظیم
در این بخش در نظر داریم که در آیات الهی با کمک یکدیگر تفکّر و تدبّر نماییم و نمونه هایی از تدبّر و تفکّر آورده شده است، لذا این بخش را کارگاه تفکّر و تدبّر نامیدیم. لکن لازم است قبل از ورود به کارگاه، با عنایت به آیات و روایات گوشه ای از اهمیت این مهم را بررسی نماییم:
- گلایه خداوند در جای جای قرآن کریم، از اینکه چرا بیشتر مردم اهل تفکر و تدبّر نیستند:أَفَلَا يَتَدَبَّرُونَ الْقُرْآنَ أَمْ عَلَى قُلُوبٍ أَقْفَالُهَا ﴿محمّد/۲۴﴾
آيا به آيات قرآن نمى انديشند يا [مگر] بر دلهايشان قفلهايى نهاده شده است (۲۴)
و نیز می فرمایند:
وَمَا تَأْتِيهِمْ مِنْ آيَةٍ مِنْ آيَاتِ رَبِّهِمْ إِلَّا كَانُوا عَنْهَا مُعْرِضِينَ ﴿ يس/۴۶﴾
و هيچ نشانه اى از نشانه هاى پروردگارشان بر آنان نيامد جز اينكه از آن رويگردان شدند (یعنی در آن توجه و تفکّر نکردند) (۴۶)
و نیز می فرمایند:
أَمْ تَحْسَبُ أَنَّ أَكْثَرَهُمْ يَسْمَعُونَ أَوْ يَعْقِلُونَ إِنْ هُمْ إِلَّا كَالْأَنْعَامِ بَلْ هُمْ أَضَلُّ سَبِيلًا ﴿فرقان/۴۴﴾
يا گمان دارى كه بيشترشان مى شنوند يا مى انديشند آنان جز مانند ستوران نيستند بلكه گمراه ترند (۴۴)
- انتظار خداوند از ما برای تفکّر در سخنانش:
لَوْ أَنْزَلْنَا هَذَا الْقُرْآنَ عَلَى جَبَلٍ لَرَأَيْتَهُ خَاشِعًا مُتَصَدِّعًا مِنْ خَشْيَةِ اللَّهِ وَتِلْكَ الْأَمْثَالُ نَضْرِبُهَا لِلنَّاسِ لَعَلَّهُمْ يَتَفَكَّرُونَ ﴿حشر/۲۱﴾
اگر اين قرآن را بر كوهى فرومى فرستاديم يقينا آن [كوه] را از بيم خدا فروتن [و] از هم پاشيده مى ديدى و اين مثلها را براى مردم مى زنيم باشد كه آنان بينديشند (۲۱)
- بالاترین عبادت الهی:
امام صادق علیه السلام فرمودند:
اَفضَلُ العِبادةُ اِدمانُ التَّفکُّرفی اللهِ و فی قُدرَتهِ؛
برترین عبادت مداومت نمودن بر تفکر درباره خداوند و قدرت اوست. (الکافی،ج2،ص55)
- یک ساعت بالاتر از ۱۰۰۰ سال:
امام صادق علیه السلام فرمودند:
فِکرَةُ ساعَةٍ خَُيرٌ مِن عِبادَةِ اَلفِ سَنَةٍ؛
یک ساعت اندیشیدن در خیر و صلاح از هزار سال عبادت (بی فکر) بهتر است (مصباح الشریعه،ص411)
- امتیاز انسان نسبت به دیگر خلایق برتری فکر و اندیشه و علم او نسبت به دیگر خلایق.
خداوند در آیات ۳۰ الی ۳۳ طی برگزاری یک مسابقه بین ملائک و انسان به فرشتگان اثبات می کند که علم و اندیشه انسانِ کامل، از همه مخلوقات بالاتر است، و به تبع آن انسان خداشناس تر است و به تبع آن، عبادت و حمد و تسبیح انسان از همه مخلوقات ارزشمندتر و والاتر است. لذا خداوند دستور میدهد همه فرشتگان در برابر آدم سجده کنند.
لذا از آیات و روایات فوق که گوشهای ناچیز از مطالب موجود است می بینیم که اصل وجودی انسان تفکر و اندیشه و علم اوست، به همین دلیل است که امام صادق (علیه السلام) در مورد ابوذر که از ۱۰ درجه ایمان ۹ درجه آن را داشتند اینگونه می فرمایند: بيشترين عبادت ابوذر رحمه الله انديشيدن و پند گرفتن بود. (بحار الانوار06/۳۲۳/۷۱ )
لذا مولانا بیتی زیبا مناسب با موضوع فوق دارند:
ای برادر تو همان اندیشهای ****** ما بقی تو استخوان و ریشهای
پس اکنون که دیدگاه شما نسبت به موضوع تفکر و تدبر تغییر یافت با هم به کارگاه تفکّر و تدبّر وارد میشویم: